Zwerfhonden door Nathalie Klinge

Het aantal zwerfhonden wereldwijd wordt geschat op 700 miljoen. Het is bewezen, dat het aantal zwerfhonden gerelateerd is aan de grootte van de humane bevolking. De Verenigde Naties schatten, dat de huidige wereldbevolking van bijna 7 miljard in 2050 gegroeid zal zijn naar 12 miljard mensen. Als er geen maatregelen worden genomen zal het aantal zwerfhonden in 2050 meer dan 1 miljard bedragen.

Populaties zwerfhonden variëren van land tot land. Geografie, klimaat, beschikbaarheid van belangrijke bronnen (voedsel, water en onderdak) en menselijk handelen zijn van invloed op het overschot aan honden.

Menselijk gedrag ten opzichte van honden, en de redenen om honden te houden variëren; afhankelijk van de cultuur, status, sociale interesses, geloof en economische activiteiten van de bevolking.

Honden zijn onder te verdelen in:

  • Straathond (zwerfhond)
  • Loslopende hond met eigenaar
  • Gemeenschapshond
  • Verwilderde hond
  •  

  • De hond is volledig afhankelijk van de eigenaar en heeft bepaalde delen van de dag volledige bewegingsvrijheid.
    Indien noodzakelijk zal de eigenaar eigendom opeisen.Dit type hond heeft een grote overlevingskans en is zeer vruchtbaar.
  • Loslopende  hond zonder huidige eigenaar (achtergelaten hond).
    De hond is deels onafhankelijk en heeft volledige bewegingsvrijheid.
    Dit type hond heeft een kleine overlevingskans en is gemiddeld vruchtbaar.
  • Gemeenschapshond.
    De hond is deels onafhankelijk en heeft beperkte of volledige bewegingsvrijheid.
    Meerdere mensen zorgen voor de hond.
    Voorbeelden zijn de hond op een fabrieksterrein, bij een benzinepomp of bij een flat.
    Dit type hond heeft een grote overlevingskans en is zeer vruchtbaar.
  • Verwilderde  hond.
    Loslopende hond zonder eigenaar, verwilderd, maar nog altijd afhankelijk van het afval van de mens.
    Dit type hond heeft een kleine overlevingskans en is niet erg vruchtbaar.
  • Huishond.
    Hond met verantwoordelijke eigenaar.
    Hond is volledig afhankelijk van eigenaar en staat volledig onder toezicht.
    Dit type hond heeft een maximale overlevingskans en is door volledig toezicht of castratie niet of nauwelijks vruchtbaar.
  • De categorieën 1 tot en met 4 vallen onder de term zwerfhond.

    Zwerfhonden zijn ongewenst vanuit praktisch oogpunt. Zij kunnen veroorzaken:

  • verkeersongevallen
  • overlast door geblaf, uitwerpselen en urine
  • overdracht van ziekten op mensen (zoönosen) zoals Rabiës
  • bijtincidenten door angst of agressie
  • schade aan de natuur en boerderijdieren door jachtinstinct
  • Zwerfhonden zijn tevens ongewenst uit moreel en emotioneel oogpunt (dierenwelzijn). Zwerfhonden kunnen lijden door:

  • voedselgebrek
  • ziekten
  • verwondingen door aanrijding of gevecht met andere honden
  • mishandeling door de mens
  • wrede maatregelen door overheden
  • Locale inwoners, maar ook toeristen zien niet graag lijdende, stervende en/of dode honden.

    De meeste zwerfhonden zijn potentiële trouwe, vriendelijke gezelschapsdieren of eventueel waakhonden.

    In 1990 is een gezamenlijk rapport verschenen van de Wereldgezondheidsorganisatie en de WSPA (World Society for the Protection of Animals) onder de titel “Guidelines for Dog Population Management”. Daarin werd de conclusie getrokken, dat naast wetgeving, educatie en informatie, de enige effectieve en structurele oplossing voor een zwerfhondenprobleem het onvruchtbaar maken van de zwerfhonden is. De Wereldgezondheidsorganisatie concludeerde, dat het verwijderen of doden van honden nooit overwogen moet worden als meest effectieve manier om met een overschot aan honden in de gemeenschap omte gaan : het heeft geen enkel effect op de hoofdoorzaak van het probleem. Zwerfhondenpopulatie management dient gericht te zijn op het reduceren van het aantal loslopende honden om het welzijn van de honden te verbeteren en de gezondheidsrisico’s voor de mens te verminderen.

    In 2009 kwam de O.I.E. tot dezelfde conclusie als de Wereldgezondheidsorganisatie in hoofdstuk 7.7 van de Terrestrial Animal Health Code (wereldwijde gezondheid regels): de promotie van verantwoordelijk hondenbezit kan het aantal zwerfhonden en de verspreiding van zoönosen aanzienlijk verminderen.

    Uit onderzoek van de O.I.E. is gebleken, dat in 60% van de Europese landen zwerfhonden een probleem vormen, vooral in Oost- en Zuid-Europa.

    Desalniettemin vormt in meer dan 60% van de Europese landen met een zwerfhondenprobleem het doden/euthanaseren van zwerfhonden politiek beleid.

    Een zwerfhondenpopulatie management programma dient te bestaan uit de volgende componenten:

  • vaststelling aantal zwerfhonden en populatiesamenstelling;
  • publieke/private (corruptieloze) samenwerking;
  • fondsen;
  • wetgeving;
  • PR en marketing;
  • mobiele/vaste veterinaire klinieken;
  • castratie/sterilisatie en vaccinatie honden met en zonder eigenaar;
  • euthanasie/abortus;
  • educatie kinderen, hondeneigenaren, dierenartsen en ambtenaren;
  • herplaatsingcentra;
  • vouchersysteem voor gratis castratie/sterilisatie;
  • afdoend afvalverwerkingsysteem.
  • Helaas kiezen overheden wereldwijd al decennia lang voor ineffectieve, dure en inhumane methodes in de veronderstelling een reductie van het aantal zwerfhonden te realiseren.